หากพูดถึงสารเคมีที่ใช้ในการควบคุมปลวก คุณอาจคุ้นกับชื่อ “ฟิโพรนิล (Fipronil)” สารออกฤทธิ์ที่ใช้ในการควบคุมแมลงและปลวก โดยออกฤทธิ์ต่อระบบประสาทของแมลง จึงถูกนำมาใช้ในผลิตภัณฑ์ควบคุมแมลงหลายรูปแบบ
บทความนี้ จะพาไปทำความรู้จักฟิโพรนิลให้มากขึ้น ทั้งคุณสมบัติ กลไกการออกฤทธิ์ และข้อควรระวังในการใช้งาน เพื่อช่วยให้คุณเข้าใจหลักการควบคุมปลวกอย่างถูกต้อง
ปลวกตายยกรัง ลดโอกาสระบาดซ้ำ พร้อมดูแลทุกขั้นตอน ติดต่อเรา
ฟิโพรนิล คืออะไร?
ฟิโพรนิล (Fipronil) เป็นสารในกลุ่มฟีนิลไพราโซล (phenylpyrazole) ที่ถูกพัฒนาขึ้นเพื่อควบคุมแมลงหลากหลายชนิด ไม่ว่าจะเป็นมด แมลงสาบ หมัด เห็บ และปลวก ซึ่งเราสามารถพบผลิตภัณฑ์หลายประเภทที่มีส่วนผสมของฟิโพรนิล ทั้งระบบเหยื่อกำจัดปลวก ผลิตภัณฑ์หยดหลังสำหรับสัตว์เลี้ยง และผลิตภัณฑ์ทางการเกษตร
Fipronil มีลักษณะภายนอกเป็นผงสีขาว สามารถออกฤทธิ์ได้อย่างช้า ๆ (slow-acting) ซึ่งเป็นคุณสมบัติพิเศษที่ทำให้สารฟิโพรนิลถูกนำมาใช้ในการควบคุมปลวกโดยเฉพาะ โดยปลวกที่สัมผัสหรือกินเหยื่อที่มีสารฟิโพรนิลจะไม่ตายทันที แต่จะใช้เวลาหลายวันกว่าอาการจะแสดงออก ระหว่างนั้นปลวกตัวดังกล่าวจะยังคงเดินทางกลับเข้ารังและมีปฏิสัมพันธ์กับปลวกตัวอื่นตามปกติ
กลไกการออกฤทธิ์ของฟิโพรนิลในการกำจัดปลวก
ฟิโพรนิลออกฤทธิ์โดยไปรบกวนการทำงานของระบบประสาทส่วนกลางของแมลง โดยปิดกั้นช่องทางเดินของสารสื่อประสาท GABA ซึ่งทำหน้าที่ควบคุมการทำงานของเซลล์ประสาท และนำไปสู่การเคลื่อนไหวที่ผิดเพี้ยนและร่างกายอ่อนแรงลงเรื่อย ๆ
สาร Fipronil สามารถจับกับตัวรับสัญญาณประสาทของแมลงได้ดีมาก จึงทำให้ปริมาณที่ใช้ในการควบคุมแมลงจึงต่ำกว่าปริมาณที่จะส่งผลต่อคนหรือสัตว์เลี้ยง อีกทั้งยังมีคุณสมบัติที่ออกฤทธิ์ช้า จนเกิดปรากฏการณ์ที่ปลวกงานพาสารกลับไปยังรัง และนำไปสู่การส่งต่อสารไปยังปลวกตัวอื่นทั่วทั้งรัง ไม่ใช่เพียงปลวกที่สัมผัสสารเท่านั้น
อ่านบทความเพิ่มเติม วิธีกำจัดปลวกมีแบบไหนบ้าง? เปรียบเทียบข้อดีและข้อจำกัด
สารฟิโพรนิล อันตรายไหม?
ฟิโพรนิล คือสารกำจัดแมลงที่ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาทของแมลง จึงอาจทำให้หลายคนเกิดความกังวลเมื่อนำมาใช้ในบริเวณที่มีคนและสัตว์เลี้ยงอาศัยอยู่ การใช้งานตามคำแนะนำและอยู่ภายใต้มาตรฐานที่กำหนดจึงเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยลดความเสี่ยง ทั้งต่อมนุษย์ สัตว์เลี้ยง และสิ่งแวดล้อม ดังนี้
ต่อมนุษย์
National Pesticide Information Center (NPIC) พบว่า เมื่อมนุษย์สัมผัสฟิโพรนิลอาจทำให้เกิดการระคายเคืองผิวหนังเล็กน้อย ส่วนกรณีที่มีการกลืนกินในปริมาณมากอาจพบอาการคลื่นไส้ ปวดศีรษะ หรือเวียนศีรษะ ซึ่งมักดีขึ้นเอง ดังนั้น การใช้งานสาร Fipronil ภายใต้มาตรฐานที่กำหนด จึงมีความเสี่ยงต่อผู้อยู่อาศัยในบ้านค่อนข้างต่ำ
ทุกขั้นตอนการกำจัดปลวก ดูแลโดยนักกีฏวิทยา พูดคุยกับผู้เชี่ยวชาญ
ต่อสัตว์เลี้ยง
สารฟิโพรนิลถูกนำไปใช้อย่างแพร่หลายในผลิตภัณฑ์ป้องกันเห็บหมัดสำหรับสุนัขและแมวมาหลายสิบปี ภายใต้ปริมาณและวิธีใช้ตามฉลาก ซึ่งถือว่าอยู่ในระดับที่ปลอดภัยสำหรับสัตว์เลี้ยงส่วนใหญ่ ยกเว้นบางชนิด เช่น กระต่าย ซึ่งมีความไวต่อสารชนิดนี้และไม่ควรใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีฟิโพรนิลโดยเด็ดขาด
ต่อสิ่งแวดล้อม
จุลินทรีย์ตามธรรมชาติจะค่อย ๆ ย่อยสลายฟิโพรนิล และเนื่องจากฟิโพรนิลเกาะติดกับอนุภาคดินได้ดี จึงไม่ค่อยเคลื่อนตัวลงสู่แหล่งน้ำใต้ดิน แต่มีความเป็นพิษสูงต่อสิ่งมีชีวิตในน้ำ การใช้งานฟิโพรนิลในภาคเกษตรกรรมกลางแจ้งจึงถูกจำกัดอย่างเข้มงวดในหลายประเทศ
ทำไมฟิโพรนิลจึงเหมาะกับการควบคุมปลวกถึงระดับรัง
ปลวกเป็นแมลงสังคมที่อาศัยอยู่รวมกันเป็นรังขนาดใหญ่ โดยมีสมาชิกตั้งแต่หลักหมื่นถึงหลักล้านตัว ดังนั้น การควบคุมเฉพาะปลวกที่มองเห็นบนพื้นผิวจึงไม่ได้เป็นการแก้ไขปัญหาปลวกขึ้นบ้านอย่างตรงจุด เพราะรังหลักซึ่งเป็นแหล่งกำเนิดของประชากรปลวกทั้งหมดยังคงอยู่ครบสมบูรณ์
ระบบเหยื่อสามารถช่วยกำจัดปลวกทั้งรังได้ ไม่ใช่เพียงกำจัดปลวกที่พบเห็นเท่านั้น เพราะคุณสมบัติออกฤทธิ์ช้าของฟิโพรนิล จะทำให้ปลวกงานมีเวลานำสารกลับเข้าสู่รังและถ่ายทอดต่อไปยังปลวกตัวอื่น ๆ รวมถึงปลวกวรรณะสืบพันธุ์ ซึ่งเป็นศูนย์กลางของการขยายพันธุ์ทั้งรัง และส่งผลให้ประชากรปลวกค่อย ๆ ลดจำนวนลง
กำจัดปลวกอย่างยั่งยืนด้วย ระบบ Sentricon® มาตรฐานระดับสากล ที่นี่
M Factors กับการนำสาร Fipronil มาใช้ในระบบเหยื่อกำจัดปลวก
ฟิโพรนิล (Fipronil) เป็นสารออกฤทธิ์ที่เหมาะสำหรับการควบคุมปลวก เนื่องจากออกฤทธิ์ต่อระบบประสาทของแมลงอย่างช้า ๆ ช่วยให้สามารถควบคุมปลวกได้ถึงระดับรัง ไม่ใช่เพียงกำจัดปลวกที่พบเห็นเท่านั้น ทั้งนี้ การใช้สารฟิโพรนิลควรอยู่ภายใต้คำแนะนำและวิธีการใช้งานที่เหมาะสม เพื่อควบคุมปลวกได้อย่างมีประสิทธิภาพพร้อมลดความเสี่ยงต่อผู้อยู่อาศัย สัตว์เลี้ยง และสิ่งแวดล้อม
บริการกำจัดปลวก M Factors นำคุณสมบัติพิเศษของฟิโพรนิลมาใช้ผ่านระบบกำจัดปลวก Sentricon® ซึ่งได้รับการรับรองจาก Corteva Agriscience และเป็นระบบเดียวกับที่ทำเนียบขาวของสหรัฐอเมริกาเลือกใช้ดูแลอาคารประวัติศาสตร์ ทีมนักกีฏวิทยาของเราดูแลตั้งแต่การสำรวจพื้นที่ ติดตั้งสถานีเหยื่อตามแนวทางสากล ไปจนถึงการตรวจสอบและติดตามผลอย่างต่อเนื่อง เพื่อควบคุมปลวกถึงต้นตอได้อย่างยั่งยืน และปลอดภัยต่อผู้อยู่อาศัย สัตว์เลี้ยง รวมถึงสิ่งแวดล้อมรอบบ้านคุณ
อ่านบทความเพิ่มเติม
วงจรชีวิตปลวกและแมลงเม่า รู้ทันวัฏจักรยับยั้งการระบาด
วิธีสังเกตปลวก รอยปลวก สัญญาณปลวกขึ้นบ้าน ที่ไม่ควรมองข้าม
เพราะการปกป้องบ้าน เริ่มต้นจากการแก้ปัญหาที่ต้นตอ สนใจกำจัดปลวกถึงรัง ติดต่อเราได้ที่
Website https://mfactors.co.th/contact-us/
Facebook https://web.facebook.com/Mfactors
Email info@mfactors.co.th
Tel 02-033-6500
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับฟิโพรนิล
ฟิโพรนิลเป็นอันตรายต่อมนุษย์หรือไม่?
เมื่อมนุษย์สัมผัสสาร อาจเกิดการระคายเคืองผิวเล็กน้อย ซึ่งโดยทั่วไปอาการมักไม่รุนแรงและสามารถหายได้เอง แต่คุณก็ยังควรหลีกเลี่ยงการสัมผัสโดยตรง โดยเฉพาะสารที่มีความเข้มข้นสูง และปฏิบัติตามคำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญ
ฟิโพรนิลเป็นอันตรายต่อสุนัขหรือไม่?
ผลิตภัณฑ์ป้องกันเห็บหมัดที่มีฟิโพรนิลถูกใช้กับสุนัขมาอย่างยาวนานและถือว่าปลอดภัยเมื่อใช้ตามฉลากและปริมาณที่กำหนด อย่างไรก็ตาม เจ้าของสัตว์เลี้ยงควรปรึกษาสัตวแพทย์ก่อนใช้งานเสมอ โดยเฉพาะกับสัตว์เลี้ยงชนิดอื่นที่อาจมีความไวต่อสารนี้แตกต่างกัน
สารฟิโพรนิลคงอยู่ได้นานแค่ไหน?
ฟิโพรนิลสามารถคงอยู่ในดินได้ระยะหนึ่ง โดยมีค่าครึ่งชีวิตเฉลี่ยประมาณ 125 วัน หมายถึงภายใต้สภาวะที่ศึกษา ปริมาณสารจะลดลงเหลือประมาณครึ่งหนึ่งในช่วงเวลาดังกล่าว ทั้งนี้ ระยะเวลาจริงอาจแตกต่างกันตามสภาพดิน อุณหภูมิ ความชื้น และปัจจัยแวดล้อมอื่น ๆ
